
Utangulizi
Ndugu wananchi;
Naomba
nianze kwa kumshukuru Mwenyezi Mungu, mwingi wa rehema, kwa kutujalia
uzima na kutuwezesha kwa mara nyingine tena kuzungumza na taifa juu ya
masuala muhimu yanayohusu nchi yetu. Mwezi wa Saba tunaoumaliza leo
ulikuwa na matukio mengi baadhi yakiwa makubwa na kushtusha na mengine
yalikuwa matukio ya kawaida.
Mashambulio ya Mabomu
Ndugu Wananchi;
Tarehe
3 Julai, 2014 na tarehe 07 Julai, 2014 kulitokea mashambulizi ya mabomu
nyumbani kwa Sheikh Sudi Ally Sudi na katika mgahawa wa Vama kwa
mfuatano huo. Kabla ya hapo, kulikuwa na matukio mengine matatu: Kanisa
la Olasiti tarehe 5 Mei, 2012, Mkutano wa Kampeni wa CHADEMA tarehe 15
Juni, 2013 na Baa ya Arusha Night Park tarehe 13 Aprili, 2014. Hali
kadhalika, tarehe 13 Juni, 2014 kulitokea shambulizi la mabomu katika
eneo la Darajani, Zanzibar.
Kila lilipotokea shambulizi uchunguzi
ulifanyika na watuhumiwa kukamatwa. Lakini, watuhumiwa waliokamatwa
safari hii wanaelekea kutoa sura nzuri zaidi ya mtandao wa watu
wanaofanya vitendo hivi vya kikatili pale Arusha na kwingineko nchini.
Watu 38 wameishafikishwa Mahakamani, wengine 8 watafikishwa Mahakamani
kesho na uchunguzi na msako unaendelea kote nchini kuwapata watuhumiwa
wengine.
Napenda kutumia nafasi hii kutoa pongezi za dhati kwa
vyombo vyetu vya ulinzi na usalama kwa kazi kubwa na nzuri
iliyotufikisha hapa tulipo sasa. Tunawaomba waongeze bidii, maarifa na
ushirikiano mpaka wote waliohusika wakamatwe na kufikishwa kwenye vyombo
vya sheria.
Aidha, natoa pongezi na shukrani maalum kwa wananchi
wema waliotoa taarifa zilizowezesha kukamatwa kwa watuhumiwa. Napenda
kutumia nafasi hii kuwasihi wananchi wenye taarifa kuhusu wanaotafutwa
au ye yote anayejihusisha na vitendo hivi viovu watoe taarifa kwenye
vyombo vya usalama ili hatua zipasazo zichukuliwe.
Kutupwa Viungo vya Binadamu
Ndugu Wananchi;
Tarehe
22 Julai, 2014, katika Bonde la Mto Mpiji lililopo eneo la Bunju Wilaya
ya Kinondoni, Dar es Salaam, viligunduliwa viungo vya binadamu na
baadhi ya vitendea kazi vya madaktari vikiwemo aprons na gloves. Viungo
hivyo vilivyokutwa vimekakamaa na kuhifadhiwa katika mifuko myeusi 85,
vilikuwa vimetupwa jana yake tarehe 21 Julai, 2014. Tukio hilo lilileta
taharuki na hofu kubwa katika Jiji la Dar es Salaam na nchini kwa
ujumla.
Uchunguzi uliofanywa uligundua kuwa viungo hivyo vilikuwa
vinatumika kufundishia wanafunzi wa udaktari katika Chuo Kikuu cha Tiba
kilichoko Mbezi Beach maarufu kwa jina la IMTU. Ni utaratibu wa kawaida
kwa vyuo vikuu vya udaktari nchini na kote duniani kutumia miili ya
wanadamu waliofariki kufundishia. Hata hivyo, pale viungo hivyo
vinapokuwa havihitajiki tena kwa shughuli hiyo, zipo taratibu zake za
kuvisitiri ambazo hazikufuatwa. Bahati nzuri mamlaka husika zimeona
kasoro hiyo na hatua zimeanza
kuchukulikuwa. Tuziachie mamlaka
hizo kuchukua hatua zipasazo kwa mujibu wa madaraka yao na kwa mujibu wa
Sheria na Kanuni zinazotawala shughuli za namna hiyo. Ni matumaini
yangu kuwa yaliyofanywa na IMTU hayatafanywa tena na Chuo hicho wala
chuo kingine cho chote hapa nchini.
Ziara Yangu Mikoani
Ndugu Wananchi;
Katika
mwezi huu wa Julai, nimefanya ziara katika ya mikoa ya Tanga na Ruvuma.
Nimefurahishwa sana na hatua kubwa ya maendeleo waliyopiga wananchi wa
mikoa hiyo. Pamoja na mchango wa Serikali, ari na mwamko mkubwa wa
kujiletea maendeleo walionao viongozi na wananchi wa mikoa hiyo
vimechangia sana katika kuongeza kasi ya maendeleo na mafanikio
yanayoendelea kupatikana. Katika ziara hizo, nilizindua miradi
iliyokamilika na kuweka mawe ya msingi ya ujenzi wa miradi mbalimbali ya
maendeleo ikiwemo ile ya barabara, umeme,maji, afya, elimu, majengo ya
Serikali, nyumba na kadhalika.
Nimepata faraja kubwa kupata
taarifa kuwa ahadi zangu nyingi na zile zilizomo kwenye Ilani ya Chama
cha Mapinduzi zimekamilika na zingine ziko katika hatua mbalimbali za
utekelezaji. Ndoto ya miaka mingi, kabla na baada ya Uhuru, ya wananchi
wa Mikoa ya Kusini ya kutaka Mikoa yao ifunguke na kuunganishwa na mikoa
mingine kwa barabara za lami sasa kuna uhakika wa kukamilika. Barabara
ya kutoka Mbinga, Songea hadi Namtumbo iliyojengwa kwa msaada wa
Serikali ya Marekani imekamilika na tuliizindua. Tuliweka mawe ya msingi
ya kujenga barabara ya lami kutoka Namtumbo, Tunduru, Mangaka hadi
Mtambaswala kwenye Daraja la Umoja linalounganisha Tanzania na Msumbiji
kwa msaada wa Benki ya Maendeleo ya Afrika na Serikali ya Japan.
Barabara ya kutoka Mangaka hadi Masasi iliyojengwa kwa msaada wa
Serikali ya Japan imekamilika na tuliizindua. Katika barabara ya kutoka
Mtwara hadi Mbamba Bay kimebaki kipande cha kilometa 66 kutoka Mbinga
kwenda Mbamba Bay ambacho hakikuwa na mpango wo wote wa kuwekewa lami
kwa sasa. Bahati nzuri, Mwakilishi Mkazi wa Benki ya Maendeleo ya Afrika
(ADB), Bibi Tonia Kandiero alitangaza pale Namtumbo kuwa Benki yake
itafadhili ujenzi wa barabara hiyo. Mambo sasa yamekamilika.
Kule
Masasi mkoani Mtwara na Nachingwea mkoani Lindi tulizindua kukamilika
kwa mradi mkubwa wa maji wa Mbwinji unaomaliza tatizo kubwa la maji kwa
miji hiyo kwa miaka mingi ijayo.
Nyumba za Bei Nafuu
Ndugu Wananchi;
Nikiwa
wilayani Mkinga na katika Manispaa ya Songea nilizindua nyumba za
gharama nafuu zilizojengwa na Shirila la Nyumba la Taifa (NHC). Nyumba
hizo za vyumba viwili na vitatu zinauzwa kwa bei ya shilingi milioni 31
hadi 42. Wenzetu wa NHC walinieleza utayari wa kujenga nyumba zaidi
endapo watapatiwa maeneo na Halmashauri za Wilaya na Miji.
Walinilalamikia kuwa hawapati ushirikiano wa kutosha kutoka mamlaka
husika. Nilipokuwa Mkinga na Songea niliagiza Halmashauri hizo na
nyinginezo nchini kutenga maeneo kwa ajili ya NHC na Mifuko ya Hifadhi
za Jamii yote ili waweze kujenga nyumba za bei nafuu kwa ajili ya
wafanyakazi na wananchi kwa ujumla.
Hii ni fursa ya aina yake
kwa wananchi wa kipato cha chini na cha kati kuweza kujipatia nyumba kwa
urahisi. Halmashauri zisiwe kikwazo wakati ardhi imejaa tele na kila
wakati wanapima viwanja vipya. Jambo lingine zuri waliloniambia viongozi
wa NHC ni kwamba zipo Benki ambazo wanashirikiana nazo kutoa mikopo kwa
watu wanaonunua nyumba zao. Ni matarajio yangu kwamba uongozi wa
Halmashauri zote nchini utaitikia maelekezo yangu na kwamba utatenga
maeneo kwa ajili ya mashirika yetu hayo.
Matibabu kwa Wazee
Ndugu Wananchi;
Nilipokuwa
wilaya ya Kilindi nilifurahishwa sana na utaratibu wa kuwapatia wazee
huduma ya matibabu. Kama mjuavyo Sera ya Afya inataka wazee na watoto wa
chini ya miaka mitano watibiwe bure katika hospitali za Serikali.
Bahati mbaya vitambulisho wanavyopata wazee vimekuwa havithaminiwi ya
kutosha. Kwa sababu hiyo, nafuu wanayostahili kupata imekuwa haipatikani
kwa urahisi na wengine huikosa kabisa.
Katika Wilaya ya
Kilindi, Halmashauri ya wilaya imeamua kuwakatia wazee hao Bima ya Afya
inayotolewa na Mfuko wa Afya ya Jamii (CHF) na hivyo kuondoa kabisa
migogoro inayohusiana na vitambulisho vya wazee vilivyokuwepo kabla. Kwa
kuzingatia malalamiko ya mara kwa mara ninayoyapata kutoka kwa wazee
kuhusu matibabu, nashauri Halmashauri zote nchini ziige mfano wa Wilaya
ya Kilindi. Kama Kilindi wameweza kwa nini wengine washindwe.
Ndugu Wananchi;
Katika
mikoa hii miwili nilipokea taarifa za kutia moyo kuhusu juhudi za
wananchi na Serikali katika kupanua fursa za elimu. Vijana wengi wenye
umri wa kujiunga na shule za msingi wanafanya hivyo na wale wote
wanaofaulu mtihani wa darasa la saba wanapata fursa ya kwenda sekondari.
Hatuna tena tatizo la fursa. Pamoja na mafanikio hayo mazuri, taarifa
za wanafunzi wengi kushindwa kumaliza elimu ya msingi na sekondari,
zimenishtua na kunisikitisha sana.
Katika Mkoa wa Tanga kwa
mfano, kati ya wanafunzi 50,921 walioanza darasa la kwanza mwaka 2007 ,
ni wanafunzi 41,017 tu ndiyo waliofanya mtihani mwaka 2013. Hivyo basi,
wanafunzi 9,904 ambao ni sawa na asilimia 19.4 hawakumaliza elimu ya
msingi. Kwa upande wa sekondari, katika mkoa wa Ruvuma, kwa mfano, kati
ya wanafunzi 18,892 walioanza kidato cha kwanza mwaka 2010 ni wanafunzi
9,968 sawa na asilimia 52.76 ndiyo waliofanya mtihani wa kidato cha nne.
Hivyo basi, wanafunzi 8,924 sawa na asilimia 47.2 hawakumaliza elimu ya
sekondari. Taarifa za namna hii nilizipata pia katika ziara zangu ya
Mikoa ya Kagera, Geita na Simiyu. Nina kila sababu ya kuamini kuwa hali
ni hiyo hiyo kwa Mikoa mingine mingi nchini. Kwa kweli kiwango hiki cha
wanafunzi wanaoshindwa kumaliza elimu ya msingi na sekondari ni kikubwa
mno. Kinanisikitisha sana, hakikubaliki na hakiwezi kuachwa kiendelee.
Ndugu Wananchi;
Kwa
maoni yangu wazazi, walimu na viongozi wanao wajibu maalumu wa
kuhakikisha kuwa wanafunzi wote wanahudhuria masomo shuleni tangu
wanapoanza mpaka wanapomaliza masomo yao. Huu ni wajibu wa lazima na
siyo hiari. Ni wajibu wa kisheria. Kwa hiyo, nimeagiza kwamba, wazazi,
walimu, Maafisa Elimu wa Wilaya wa Msingi na Sekondari na Kamati husika
katika Halmashauri zote nchini ziwajibike ipasavyo kuhakikisha kuwa
utoro mashuleni unakomeshwa. Ajenda ya mahudhurio shuleni iwe ni ya
kudumu katika vikao vyote vya Halmashauri.
Kuanzia sasa Walimu
Wakuu na Wakuu wa Shule ni lazima watoe taarifa za mahudhurio ya
wanafunzi kwa Maafisa Elimu wa Wilaya kila miezi mitatu. Maafisa Elimu
wa Wilaya nao watalazimika kutoa taarifa kwenye vikao vya Halmashauri
mwezi mmoja baada ya kupokea taarifa hizo. Halmashauri hazina budi
kuchukua hatua stahiki za kijamii na kisheria kuhakikisha kuwa watoro
wanarudi shuleni. Wazazi wa watoto hao au mtu ye yote atakayebainika
kuhusika na utoro huo abanwe ipasavyo.
Sheria ya Elimu ya 1978
ipo, itumieni kwa ukamilifu kulitatua tatizo hili. Haipendezi kusubiri
mpaka miaka saba kwa wanafunzi wa shule ya msingi au miaka minne kwa
wanafunzi wa sekondari ipite ndipo taarifa za utoro kwa wanafunzi
zitolewe au zijulikane. Lazima ufuatiliaji wa mahudhurio uwe wa mara kwa
mara ili hatua za kuzuia ziweze kuchukuliwa mapema. Ninawataka viongozi
wa TAMISEMI, Mikoa na Wilaya kuchukua hatua stahiki kudhibiti tatizo
hili la utoro na watoto wengi kutokumaliza masomo. Litarudisha nyuma
maendeleo ya taifa.
Umeme Vijijini
Ndugu Wananchi;
Nilipokuwa
mkoani Ruvuma nimezindua ujenzi wa miradi mingi ya umeme vijijini. Kwa
mujibu wa miradi hiyo vijiji 309 vitapatiwa umeme kati ya vijiji 509 vya
Mkoa huo vinavyohitaji umeme. Napenda kutumia nafasi hii kutoa pongezi
za dhati kwa Waziri wa Nishati na Madini, Prof. Sospiter Muhongo na
viongozi wenzake, viongozi na wafanyakazi wa Wakala wa Umeme Vijijini
(REA) pamoja na TANESCO kwa kazi kubwa na nzuri waifanyayo ya kufikisha
umeme vijijini. Kwa kweli ni mara ya kwanza katika historia ya nchi yetu
suala la umeme vijijini kupewa msukumo mkubwa kiasi hiki, kwani
kinachofanyika Ruvuma kipo nchi nzima. Nawaomba wananchi wanaofikishiwa
umeme wautumie. Hata gharama za kuunganisha umeme zimepunguzwa makusudi,
ili watu wengi waweze kumudu kuingiza umeme majumbani na kwenye
shughuli za kichumi na huduma.
Mchakato wa Katiba Mpya
Ndugu Wananchi;
Kama
tujuavyo, Bunge Maalum la Katiba lililoahirishwa tarehe 25 Aprili, 2014
kupisha Bunge la Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na Baraza la
Wawakilishi kushughulikia bajeti za Serikali husika, litakutana tena
tarehe 5 Agosti, 2014 kuendelea na kazi yake ya kutunga Katiba Mpya. Kwa
vile Bunge Maalumu la Katiba halikuweza kumaliza kazi yake ndani ya
siku 70 zilizotengwa kwa mujibu wa Sheria ya Mabadiliko ya Katiba,
nimeliongezea Bunge hilo siku 60 kwa ajili ya kukamilisha kazi yake.
Nimefanya hivyo kwa mujibu wa mamlaka niliyopewa na Sheria hiyo hiyo.
Hatua Iliyofikiwa Kabla ya Kuahirishwa kwa Bunge
Ndugu Wananchi;
Itakumbukwa
pia kuwa, tarehe 16 Aprili, 2014, baadhi ya Wajumbe wa Bunge Maalumu la
Katiba hasa kutoka vyama vya CHADEMA, CUF na NCCR-Mageuzi walisusia
mjadala uliokuwa unaendelea Bungeni na kutoka nje. Wakati wanatoka
Bungeni, kazi kubwa ilikuwa imefanyika. Tayari Kamati zote 12 za Bunge
hilo zilikuwa zimekamilisha kujadili Sura ya Kwanza na ya Sita za Rasimu
ya Tume. Sura hizo zinazungumzia utambulisho wa nchi na muundo wa
muungano. Kamati zote zilipiga kura ya kupitisha uamuzi wao kuhusu sura
hizo mbili. Kamati kadhaa ziliweza kupata theluthi mbili ya kura kwa
Wajumbe wa pande zote mbili za Muungano, jambo lililoonyesha dalili
njema kwamba Katiba mpya inaweza kupatikana.
Baada ya hapo,
taarifa ya kila Kamati iliwasilishwa kwenye Bunge zima. Kwa mujibu wa
Kanuni za Bunge Maalumu la Katiba, maoni ya wachache nayo
yaliwasilishwa. Kazi iliyokuwa inafuatia, kwa mujibu wa Kanuni za Bunge
ni kwa Kamati ya Uandishi kukamilisha taarifa yake na kuiwasilisha
kwenye Bunge zima kwa ajili ya kujadiliwa. Baada ya Wajumbe kujadili
taarifa hiyo itafuatia kupiga kura ili kuamua kuhusu Sura hizo mbili.
Kama yalivyo masharti ya Sheria ya Mabadiliko ya Katiba, uamuzi
utafanywa kwa theluthi mbili ya kura za kila upande wa Muungano wetu.
Sababu za Baadhi ya Wajumbe Kususia Bunge Maalumu la Katiba
Ndugu Wananchi;
Sote
tumewasikia Wajumbe wa Bunge Maalumu la Katiba waliosusia vikao vya
Bunge hilo wakielezea sababu zilizowafanya watoke Bungeni. Walitoa
matamko kwenye vyombo vya habari na pia katika mikutano ya hadhara
waliyoiitisha na kuhutubia sehemu mbalimbali nchini. Sababu walizotoa
zimekuwa zikiongezeka na kubadilika kadri siku zinavyosonga mbele na
upepo wa kisiasa unavyokwenda.
Hivi sasa wanazungumzia mambo
mawili. Kwanza, kwamba Bunge Maalumu halina mamlaka ya kuifanyia
mabadiliko yo yote Rasimu ya Katiba iliyowasilishwa na Tume ya
Mabadiliko ya Katiba. Kwa maoni yao, kazi ya Bunge Maalumu la Katiba ni
kujadili na kupitisha tu Rasimu ya Katiba ya Tume na siyo kubadili cho
chote. Pili, wametoa sharti la wao kurudi Bungeni ni kuhakikishiwa
kwamba, kitakachojadiliwa Bungeni ni Rasimu ya Tume. Bila ya sharti hilo
kukubaliwa, wamesisitiza kutorudi Bungeni.
Mamlaka ya Bunge Maalum la Katiba
Ndugu Wananchi;
Mimi
nimehusika katika kubuni wazo la kuwa na mchakato wa kuandika Katiba
Mpya, na katika maandalizi ya Sheria ya Mabadiliko ya Katiba, ya
kuongoza na kuendesha mchakato huo. Kwa kweli sikumbuki wakati wo wote
katika vikao vya Baraza la Mawaziri kujadili Rasimu ya Muswada wa Sheria
ya Mabadiliko ya Katiba tulipozungumzia Rasimu ya Tume ya Mabadiliko ya
Katiba kuwa haiwezi kufanyiwa marekebisho na Bunge Maalumu la Katiba.
Mimi
siyo Mwanasheria na hivyo nakiri kwamba naweza kuwa na upungufu katika
kuelewa maana ya baadhi ya maneno ya kisheria. Hata hivyo, sikumbuki
kuwepo kwa kifungu cho chote katika Sheria kinachosema kuwa Bunge
Maalumu la Katiba halina mamlaka hayo. Tangu tulipoyasikia maneno hayo
yakisemwa nimeuliza nithibitishiwe ukweli wa madai hayo bado sijaambiwa
vinginevyo. Kama ukweli huo upo naomba anisaidie. Badala yake naambiwa
kuwa maneno yaliyotumika katika Sheria haiakisi dhana inayotolewa kuwa
kazi ya Bunge Maalum la Katiba ni kubariki Rasimu na siyo kufanya
vinginevyo. Nimeambiwa kuwa sheria inasemaTume itaanda Rasimu ya Katiba
na Bunge Maalum la Katiba litatunga Katiba iliyopendekezwa.
Ndugu Wananchi;
Tarehe
30 Desemba, 2010, nilipozungumzia dhamira yangu ya kuanzisha mchakato
wa kuandika Katiba Mpya nilieleza wazi nia ya kuwepo kwa uwakilishi
mpana wa Watanzania katika mchakato huo. Ndiyo maana katika Sheria
tukaweka ngazi nnekatika mchakato wa kutunga Katiba. Ngazi ya kwanza
ikiwa ya wananchi kutoa maoni yao juu ya kila wanachotaka kijumuishwe
katika Katiba ya nchi yao. Ngazi ya pili, ni ya wananchi kupitia
wawakilishi wao katika Mabaraza ya Katiba ya Wilaya na Mabaraza ya
Kitaasisi kutoa maoni yao kuhusu Rasimu ya kwanza ya Katiba
iliyotayarishwa na Tume.
Ngazi ya tatu inajumuisha wawakilishi
wa wananchi waliopo kwenye Mabaraza ya Kutunga Sheria ya Sehemu zetu
mbili za Muungano, yaani Bunge la Jamhuri ya Muungano na Baraza la
Wawakilishi, wakichanganyika na Wawakilishi wa makundi mbalimbali ya
jamii ya Watanzania kutoka pande zote mbili za Muungano. Hawa ndio
wanaounda Bunge Maalumu la Katiba, lenye jukumu la kutunga Katiba
inayopendekezwa.
Mamlaka ya kutunga Katiba kwa mila na
desturi za Mabaraza ya Kutunga Sheria ni uwezo wa kurekebisha, kubadili,
kufuta na hata kuongeza kilichopendekezwa. Ingekuwa kilichokusudiwa ni
kubariki tu lisingetumiwa neno la kutunga Katiba. Hali kadhalika,
lisingewepo sharti la kupiga kura na msisitizo wa kupata theluthi mbili
kwa kila upande wa Muungano. Aidha, kama ingekuwa jukumu la Bunge
Maalumu ni kubariki tu Rasimu lisingepewa siku 70 za kazi na Rais kupewa
mamlaka ya kuongeza siku zaidi kadri aonavyo yeye inafaa.
Ngazi
ya nne na ya mwisho, tuliweka kura ya maoni ya wananchi kukubali au
kukataa Katiba inayopendekezwa na Bunge Maalumu la Katiba. Kama ingekuwa
Rasimu ya Tume haiwezi kubadilishwa hata nukta kwa nini basi tuweke
kura ya maoni ya kuwahusisha wananchi wote?
Ndugu Wananchi;
Tulizibuni
ngazi hizi nne kwa dhana kwamba kile ambacho hakikuonekana au
hakikuwekwa sawa katika ngazi moja kitaonekana na kurekebishwa katika
ngazi inayofuata katika ngazi zile tatu za mwanzo. Na, iwapo Katiba
iliyotungwa haitawaridhisha wananchi wanayo haki ya kuikataa. Kwa
kufanya hivyo, wananchi ndiyo waliopewa turufu ya mwisho.
Ndugu wananchi;
Kwa
kweli, napata shida kuelewa mkanganyiko unatoka wapi na hasa wale
wanaoongoza kuhoji mamlaka ya Bunge Maalumu kuwa ni wale wale waliotunga
Sheria ya Mabadiliko ya Katiba tena hatua kwa hatua. Nashangazwa zaidi
ninapoona wale wale waliotunga Kanuni za Bunge Maalumu ndiyo wanaoongoza
kuhoji uhalali wa kile walichokitunga.
Kanuni za Bunge Maalumu
la Katiba, Ibara ya 33 (8) inasema: Nanukuu: “Wakati wa mjadala, Mjumbe
yoyote anaweza kutoa mapendekezo ya marekebisho, maboresho au mabadiliko
yaliyomo katika Sura za Rasimu ya Katiba zinazojadiliwa kwa utaratibu
ufuatao: (a) Ikiwa ni marekebisho, maboresho au mabadiliko
yanayobadilisha jambo la msingi, au yanayobadilisha maudhui ya Ibara,
mapendekezo ya marekebisho yatapelekwa kwa maandishi kwa Katibu siku
moja kabla ya mjadala wa Ibara husika. (b) Ikiwa ni marekebisho madogo,
ambayo hayabadili msingi au maana, mapendekezo ya marekebisho
yatawasilishwa na mjumbe wakati wa mjadala baada ya kupata ruhusa ya
Mwenyekiti”. Mwisho wa kunukuu.
Kanuni hii ilipotungwa, Wajumbe
wote wa Bunge Maalumu pamoja na wale ambao baadae walisusia vikao vya
Bunge walikuwepo Bungeni na walishiriki kuipitisha. Tena basi, baadhi
yao walikuwa Wajumbe wa Kamati ya Kanuni iliyopendekeza Kanuni hizo.
Unapowaona watu wale wale sasa wanakuwa vinara wa kuhoji mamlaka ya
Bunge Maalumu la Katiba, unajiuliza maswali mengi kuhusu watu hao bila
ya kupata majibu yaliyo sahihi na kutosheleza akili na ufahamu wetu.
Ndugu Wananchi,
Unaposoma
Sheria ya Mabadiliko ya Katiba na Kanuni za Bunge Maalumu, hii ni
dhahiri kwamba wote walikuwa na uelewa wa pamoja kuhusu mamlaka ya Bunge
Maalumu ya kujadili Rasimu iliyoandaliwa na Tume na kutunga Katiba
inayopendekezwa kwa wananchi kwa ajili ya kupigiwa kura.
Kinachojadiliwa Bungeni ni Rasimu ya Tume
Ndugu Wananchi;
Yapo
madai yanayotolewa na kuenezwa na Wajumbe waliosusia Bunge Maalumu la
Katiba kwamba kinachojadiliwa Bungeni siyo Rasimu ya Tume ya Mabadiliko
ya Katiba, ndiyo maana basi wanaweka sharti la kujadiliwa Rasimu ya Tume
ya Jaji Warioba ndipo warudi Bungeni. Madai haya nayo yananipa taabu
kuyaelewa. Ndugu zetu hawa walishiriki siku zote 19 za Kamati 12
zilipokutana kujadili Sura yaKwanza na ya Sita za Rasimu ya Tume.
Halikadhalika. walikuwepo na kushiriki kwa ukamilifu wakati taarifa za
Kamati, tangu ya Kwanza mpaka ya 12,zilipowasilishwa kwenye Bunge zima.
Aidha, na wao walishiriki kutoa maoni ya wachache kwa dakika 20 na kutoa
ufafanuzi kwa muda wa dakika 30 kwa kila Kamati. Haya maneno ya sasa
kwamba kinachojadiliwa Bungeni siyo Rasimu ya Tume ya Jaji Warioba bali
nyingine kabisa ambayo wanadai eti ni ya CCM yanatoka wapi.
Mimi
nadhani kuwa huenda katika Kamati kumefanyika marekebisho kwenye Rasimu
ambayo hayakuwapendeza. Kama hivyo ndivyo, wawe wakweli kuhusu jambo
hilo kuliko kusema mambo yasiyowakilisha ukweli halisi wa Rasimu
inayojadiliwa. Matokeo yake ni kuwafanya wafuasi wao na wapenzi wao na
hata watu wengine waamini kuwa kinachojadiliwa siyo Rasimu ya Tume ya
Jaji Warioba bali nyingine tena ni ya CCM. Jambo hilo si kweli na
wenyewe wanajua kwamba si kweli ila sijui kwa nini wameamua kupotosha
ukweli.
Ndugu Wananchi;
Kinachonishangaza, zaidi ni kwamba,
kama hawakuridhishwa na yaliyofanyika, kwa nini wasingetumia mifumo
waliyojitengenezea wenyewe kwenye Kanuni kumaliza tofauti zao? Kanuni
zinaelekeza kuwa mambo wasiyoridhika nayo yajadiliwe kwenye Kamati ya
Mashauriano na Maridhiano. Ukiacha mifumo ya maridhiano ndani ya Bunge
ukaenda nje kwa wananchi au vyombo vya habari na mitandao si jawabu la
tatizo.
Ndugu Wananchi;
Ndiyo maana nashawishika kuunga mkono
wale wote wanaowasihi Wajumbe wa CHADEMA, CUF na NCCR-Mageuzi na
wengine warejee Bungeni. Watumie mifumo maalum ya Bunge iliyowekwa na
Kanuni kutafuta maridhiano. Hali kadhalika, wasichoke kuwa na
mawasiliano na vyama vingine vya siasa na hasa CCM kutafuta maelewano.
Mimi niko tayari kusaidia pale watakapoona inafaa kufanya hivyo kama
ambavyo nimekuwa nikifanya ziku za nyuma.
Nililolisema mwanzoni
kabisa mwa mchakato na nalirudia tena leo kwamba, ili tuweze kufanikiwa
kupata Katiba Mpya ambayo sote tunaitaka, maelewano baina ya wadau wakuu
wa kisiasa ni jambo lisilokuwa na badala yake. Vinginevyo kupata
theluthi mbili kwa pande zote mbili za Muungano haitawezekana. Ndiyo
maana nampongeza sana Msajili wa Vyama vya Siasa, Mheshimiwa Jaji
Francis Mutungi, kwa uamuzi wa kuvikutanisha vyama vinne vikuu vya siasa
kujadili namna ya kuondoa mtihani uliopo sasa katika mchakato wa
Katiba.
Ombi langu kwa viongozi wa vyama hivyo ni kuitumia vyema
fursa ya majadiliano kuukwamua mchakato kwa maslahi ya nchi yetu na watu
wake. Hali kadhalika nampongeza sana Mwenyekiti wa Bunge Maalumu la
Katiba, Mheshimiwa Samwel Sitta, kwa kuitisha kikao cha Kamati ya
Mashauriano na Maridhiano. Bahati mbaya ni kwamba Wajumbe wa vyama
vilivyosusia Bunge Maalumu hawakushiriki. Ni matumaini yangu kuwa
Mheshimiwa Sitta hatokata tamaa kuendeleza juhudi za mashauriano na
kwamba katika vikao vijavyo na wenzetu hawa watashiriki.
Ndugu Wananchi;
Hivi
karibuni kumekuwepo pia madai yanayoelekeza lawama kwangu. Kwanza
nalaumiwa eti kuwa mambo yalikuwa yanaenda vizuri mpaka pale nilipotoa
hotuba ya ufunguzi wa Bunge Maalumu ndipo yalipoharibika. Pili nalaumiwa
kwamba nawezaje kuikana Rasimu ya Katiba ambayo na mimi ni mmoja wa
watu waliotia sahihi katika Rasimu hiyo.
Niruhusuni nianze na
hili la pili. Nadhani ndugu zetu wanaotoa madai haya yameitafsiri isivyo
sahihi yangu katika Gazeti la Serikali lililotangaza rasmi Rasimu ya
Katiba na Taarifa ya Tume ya Mabadiliko ya Katiba. Kwa mujibu wa Sheria
ya Mabadiliko ya Katiba baada ya Tume kumaliza kazi yake ya kuandika
Rasimu ya Katiba, Rais wa Jamhuri ya Muungano amepewa kazi tatu kufanya.
Kwanza, kupokea Rasimu hiyo na Taarifa ya Tume kutoka kwa Mwenyekiti
jambo ambalo lilifanywa tarehe 30 Desemba, 2013. Pili, amepewa kazi ya
kuitangaza rasmi Rasimu ya Katiba na Taarifa ya Tume kwa watu wote
kuiona na kuisoma ndani ya siku 30. Alipewa sharti la kuitangaza katika
Gazeti la Serikali na vyombo vingine vya habari. Hili nalo lilifanywa
hivyo tarehe 22 Januari, 2014.
Ndugu Wananchi;
Katika
kutangaza katika Gazeti la Serikali sharti linamtaka anayetangaza
ajitambulishe kuwa yeye ni nani na atie sahihi yake. Kwa kufanya hivyo,
hakumfanyi yeye kuwa naye ni mhusika na maudhui ya kila
kinachopendekezwa na Tume. Sahihi zilizomo ndani ya Rasimu na Taarifa ya
Tume ni za Wajumbe wa Tume, kamwe sahihi ya Rais haimo hivyo hawezi
kulaumiwa kuwa anaikana sahihi yake. Yeye ametimiza wajibu wake wa
kutangaza, akaiweka hadharini kwa umma wa Watanzania kuiona na kusoma
Rasimu ya Katiba na Taarifa ya Tume vilivyotayarishwa na kutiwa sahihi
na Wajumbe wa Tume ya Mabadiliko ya Katiba. Kazi ya tatu ni kuitisha
Bunge Maalumu ambayo nayo imekamilika tangu tarehe 18 Februari, 2014.
Ndugu Wananchi,
Jambo
lingine linalofanana na hilo ni yale madai kwamba nilikuwa napata
taarifa ya maendeleo ya mchakato ndani ya Tume mara kwa mara, iweje leo
nitoe maoni tofauti kama niliyoyatoa katika hotuba yangu kwenye Bunge
Maalumu. Ni kweli kabisa Mwenyekiti wa Tume ya Mabadiliko ya Katiba,
Mheshimiwa Jaji Joseph Warioba, Makamu wake, Mheshimiwa Jaji Agustino
Ramadhani na Mheshimiwa Dkt. Salim Ahmed Salim wamekutana na mimi kwa
nyakati mbalimbali kuzungumzia mwenendo wa mchakato. Lakini, hayakuwa
mazungumzo ya kina kuhusu nini kiwe vipi katika maudhui na mapendekezo
ya Tume. Ukweli ni kwamba Rasimu zote mbili nilizipata mara ya kwanza
nilipokabidhiwa rasmi, tena kwa uwazi. Napenda watu wasijenge dhana kuwa
nilipewa Rasimu na kuisoma kabla ya kukamilika na hivyo nilitoa maoni
yangu. Tume hii ilikuwa huru na niliiacha iwe hivyo. Sikuiingilia kwa
namna yo yote ile kupenyeza mambo ninayotaka yawemo. Kuthibitisha
dhamira yangu ya kutaka Tume iwe huru katika kufanya kazi zao hata pale
waliponitaka nitoe maoni niliwaomba tusifanye hivyo ili nisiwakwaze
katika kufanya kazi zao, wakapata taabu ya kuwianisha wanayofikiria na
mawazo yangu.
Ndugu Wananchi;
Kuhusu madai kwamba mambo
yalikuwa yanakwenda vizuri na kwamba hotuba yangu iliyavuruga, napenda
kusema wazi kuwa lawama hizo hazina ukweli wo wote. Ni madai yasiyokuwa
na msingi. Kwani mimi hasa siku ile nilifanya lipi la ajabu. Ukweli ni
kwamba nilisema yale yale ambayo Tume yenyewe imeyasema katika Rasimu ya
Katiba na Taarifa za Tume. Niliyoyasema kuhusu malalamiko ya watu wa
pande zetu za Muungano na uzuri na changamoto za miundo ya Serikali
mbili na Serikali tatu ni yale yale yaliyomo kwenye taarifa za Tume.
Nimetumia takwimu zile zile za Tume. Pengine kilichoonekana kuwa kibaya
ni jinsi nilivyozifasiri taarifa hizo na mapendekezo ya Tume.
Jambo
lingine ambalo nimelifanya ni kutoa maoni yangu kuhusu baadhi ya
vipengele vya Rasimu hususan uandishi na dhana mbalimbali zilizokuwamo.
Silioni kosa langu kwa kufanya hivyo, kwani Rasimu imetolewa hadharani
kwa watu kuijadili. Na mimi kama raia ninayo haki ya kufanya hivyo kama
wafanyavyo wengine. Kwa nini nilaumiwe kwa kutumia haki yangu hiyo.
Lakini,
pia mimi ndiye Rais wa nchi yetu, ninayo dhamana ya uongozi na ulezi wa
taifa letu. Itakuwaje kwa jambo kubwa la hatma ya nchi yetu
nilinyamazie kimya. Watanzania wangeshangaa na wangekuwa na haki ya
kuhoji Rais wao ana maoni gani. Bahati nzuri nilitoa maoni yangu mahali
penyewe hasa, na kwa uwazi, kwenye Bunge Maalumu la Katiba. Hata hivyo,
ni muhimu kusisitiza kuwa namna nilvyotoa maoni yangu sikuwa natoa
maagizo wala kushurutisha, ndiyo maana kila wakati niliwakumbusha
Wajumbe kuwa mamlaka ya uamuzi ni yao. Yangu yalikuwa maoni tu
wanahiyari ya kuyakubali au kuyakataa. Niliwataka Wajumbe wasome na
kuielewa vyema Rasimu. Nilisema wasome sura kwa sura, mstari kwa mstari
na neno kwa neno. Niliwaomba wajiridhishe kuhusu uandishi na dhana
mbalimbali. Nilitoa mifano ya mambo yahusuyo uandishi ambayo ni vyema
wayatazame. Pia nilitoa mifano ya dhana ambazo niliwasihi wajiridhishe
juu ya kufaa kwake kuwepo.
Kuhusu muundo wa Serikali tatu,
nilieleza wazi kuwa sina tatizo nao kama ndiyo matakwa ya Watanzania.
Lakini, nilieleza hofu yangu kuhusu mapendekezo ya Tume na kuwataka
Wajumbe wafanye kazi ya ziada kuondosha udhaifu iwapo wataukubali muundo
unaopendekezwa. Nilieleza nia yangu ya kutaka tuwe na Serikali ya
Muungano yenye ukuu unaoonekana, yenye nguvu ya kuweza kusimama yenyewe,
inayoweza kuwa tegemeo kwa nchi Washirika, Serikali isiyokuwa tegemezi
wala egemezi kwa nchi washirika na ambayo inavyo vyanzo vya uhakika vya
mapato. Hivi kwa kutoa ushauri huo kwa Wajumbe wa Bunge Maalum la Katiba
inageuka kuwa nongwa. Kwa kweli sielewi lawama ni ya nini?.
Naamini
sistahili lawama bali pongezi kwa kuwa muwazi na kutoa ushauri wa
msingi ambao utasaidia nchi kupata Katiba nzuri inayojali maslahi ya
watu wa nchi yetu na ya nchi zetu mbili zilizoungana miaka 50 iliyopita.
Hitimisho
Ndugu Wananchi;
Mwisho, ni maoni yangu ya
dhati kuwa mgogoro uliopo sasa katika mchakato wa Katiba hauna sababu ya
kuendelea kuwepo. Naamini hayo yote ambayo Wajumbe wa CHADEMA, CUF na
NCCR-Mageuzi wanayalalamikia yanaweza kushughulikiwa kwa ukamilifu
katika mifumo ya Bunge Maalumu la Katiba iliyotengenezwa na Wajumbe wote
na wao wakiwemo. Nawasihi waitumie. Hali kadhalika, kwa kupitia
mazungumzo wanayofanya na wenzao wa Chama cha Mapinduzi wanaweza
kutengeneza nguvu ya pamoja kutatua changamoto za sasa na
zitakazojitokeza baadaye. Kilicho muhimu ni kwa pande zote kuwa na
dhamira ya dhati ya kutoka hapa tulipo sasa. Kama utashi wa kisiasa upo
kwa kila mmoja wetu, hilo ni jambo linalowezekana kabisa. Narudia
kuahidi utayari wangu wa kusaidia kadri inavyowezekana tusonge mbele.
Mungu Ibariki Afrika!
Mungu Ibariki Tanzania!
Asanteni sana kwa kunisikiliza.